Wyjaśnienie kwestii Al-Qadar (Przeznaczenie).

Pytanie:
Czy wynik naszych działań jest z góry ustalony, a my wpływ mamy jedynie na wybór metody działania? Na przykład, kiedy Allâh przeznacza wiernemu iż wybuduje on meczet - nie pozostaje w gestii człowieka czy go wybuduje czy nie, natomiast Allâh pozostawia człowiekowi wybór odnośnie sposobu, w jaki go wybuduje. Podobnie, kiedy Allâh 'przeznacza' grzech, człowiek go popełni, i nie ma odnośnie tego żadnego wyboru, ale Allâh pozostawia człowiekowi wybór odnośnie sposobu jego wdrażania. Pokrótce, opinia ta ustanawia, iż człowiek ma wybór, w jaki sposób ma wykonać to, co Allâh mu przeznaczyl, czy jest to właściwa opinia?

Odpowiedź:Kwestia Al-Qadar byla przedmiotem wielu dywagacji przez długi okres czasu, w których to wyniku ludzie podzielili sie na trzy różne grupy: dwie skrajne oraz grupę środka

Odnośnie grup 'skrajnych', ich poglądy odnośnie Al-Qadar przedstawiają się następująco:

Grupa pierwsza: Uznała absolutyzm Przeznaczenia (Qadar), nie uznając 'wolnej woli' jednostki, twierdząc, "Człowiek jest zmuszony do określonego postepowania, i nie ma odnośnie niego - żadnego wyboru." Zgodnie z tym - upadek człowieka z dachu na skutek wichury jest 'taki sam' - jak - zejście człowieka z dachu po drabinie (zgodnie z jego wolą, 'świadomie'.)

Grupa druga: Uznała, że postępowanie człowieka (czyny, które wykonuje oraz czyny, których nie wykonuje) - zaleznie jest całkowicie od jego własnej woli, i nie uznała Przeznaczenia Allâha, twierdząc, iż "Stworzenie jest niezależne w swoim postępowaniu i nie zależy od Przeznaczenia Allâha."

Grupa środka. Rozpatrzyli oni dwie przyczyny, Przeznaczenie Allâha oraz wolną wolę jednostki, jak również fakt, iż musi ona zdawać sobie sprawę z różnicy między upadkiem z dachu na skutek silnego powiewu wiatru oraz 'dobrowolnym i zamierzonym' zejściem z dachu po drabinie. Dzieje się tak, albowiem pierwsza sytuacja - nie jest 'wyborem człowieka', natomiast druga - jest. Obie również wynikają z "Zarządzenia i Przeznaczenia Allâha" albowiem nic nie dzieje sie na świecie bez Jego Woli. Warto jednak zaznaczyć, iż stworzenie jest odpowiedzialne za wybory, których dokonuje, i "Al-Qadar" nie może być dla niego wymówką lub usprawiedliwieniem wykroczenia przeciwko nakazom lub zakazom ustanowionym przez Allâha.

Człowiek 'wykracza poza ustalone granice' - powodując się swymi pragnieniami i swoją wolą (świadomie i celowo), nie posiadając wiedzy odnośnie 'swego przeznaczenia', zatem powodem i przyczyną kary jest świadomość popełnianego grzechu (niezależnie czy ma ona miejsce na ziemi, np. kara za cudzołóstwo, czy po śmierci).

Jeśli człowiek zostałby zmuszony do popełnienia grzechu, wykroczenia - nie można wówczas twierdzić, iż popełnił go świadomie i celowo i powinien zostać za to wykroczenie ukarany (oczywiście, uprzednio dokonawszy analizy przyczyn określonego postępowania).

Odnośnie przykładu - "jeśli Allâh przeznaczy człowiekowi, iż wybuduje on meczet, wówczas wybuduje on go, i nie ma odnośnie tej kwestii żadnego wyboru, lecz Allâh - pozostawia człowiekowi do wyboru sposób, w jaki go wybuduje." Przykład ten nie jest poprawny, ponieważ zakłada, iż zamiar człowieka odnośnie sposobu budowy - jest niezależny od woli Allâha, i nie jest on elementem Al-Qadar (Przeznaczenia) oraz iż pierwotna idea budowy - zależy tylko i wyłącznie od Przeznaczenia, i człowiek nie ma w niej żadnego udziału.

Prawdą jest, iż idea budowy - jest elementem wolnej woli jednostki, albowiem nie jest przez nikogo zmuszana - aby to zrobić, tak jak nie jest zmuszana, aby myśleć o przebudowie własnego domu lub jego remoncie. Aczkolwiek, pomysł ten - został 'zarządzony' przez Allâha wobec danej jednostki - która nie była tego zarządzenia świadoma, albowiem nie posiada ona wiedzy odnośnie rzeczy dla niej przeznaczonych przez Allâha dopóki rzecz dana się nie przydarzy. Al-Qadar jest bowiem 'niezbadaną tajemnicą', której nie zna nikt poza Allâhem - chyba, że Allâh oświeci daną jednostkę (np. Proroka) wiedzą o nim (Qadar), lub - jeśli Qadar się 'zmaterializuje' (zrealizuje).

Podobnie, kwestia budowy wynika z Przeznaczenia Allâha, ponieważ Allâh 'ustanowił wszelkie rzeczy' i duże i małe, i nie jest możliwe, aby wierny wybierał to, czego On nie chce lub, czego On nie 'zarządził'. Raczej, jeśli wierny dokonuje wyboru i robi to co 'sam zamierza' , wie na pewno, iż Allâh nakazał to i zaplanował.

Zatem, wierny może dokonać wyboru zgodnie z widocznymi fizycznymi przyczynami/powodami, które Allâh zaplanował - jako przyczyny określonego rezultatu czynów, działań, i wierny nie 'odczuwa' iż został zmuszony do realizacji określonych działań; ale jeśli postępuje zgodnie z przyczynami, które Allâh zaplanował jako przyczyny, wiemy z pewnością, iż Allâh - zaplanował je w ogóle i szczególe.

Podobnie, odnośnie osoby, która popełnia grzech, odnośnie czego w pytaniu stwierdzono, iż "Allâh 'zapisał mu' iż popełni on grzech, więc człowiek - go popełni, i nie ma odnośnie tego żadnego wyboru, ale ma wybór odnośnie sposobu jego popełnienia."

Zarządzenie Allâha - iż człowiek popełni grzech - nie neguje tego, że człowiek wybiera jego popełnienie, ponieważ wtedy - kiedy decyduje się go popełnić - nie wie co 'zaplanował odnośnie jego osoby Allâh' - a zatem robi tak ze swojej własnej woli i nie odczuwa, iż został do grzechu przez kogokolwiek zmuszony.

Aczkolwiek jeśli tak jest, wiemy, że Allâh zarządził, iż człowiek tak postąpi, oraz podobnie - sposób popełnienia grzechu ma miejsce ze względu na wybór człowieka i to nie neguje Qadar Allâha, albowiem Allâh zarzadził wszelkie rzeczy, w ogóle i szczególe, i zaplanował przyczyny, które do nich prowadzą, i żaden z Jego Uczynków nie jest wyjątkiem od tej reguły, ani żaden z uczynków Jego stworzeń - tych, które wybiera stworzenie zgodnie z własną wolą, jak i tych, do których stworzenie jest zmuszne, jak Allâh mówi (co znaczy):

{Czyż nie wiesz, że Allâh zna wszystko co jest w niebie i na ziemi?" Zaprawdę, to jest w Księdze! Zapawdę, to dla Allâha łatwe!}
(Surah al-Hadż, 22:70 )

{I w ten sposób każdemu prorokowi wyznaczyliśmy jakiegoś wroga - szatanów spośród ludzi i dżinnów: jedni drugim podszeptują ozdobne słowa - zwodząc (oszukując, omamiając). Gdyby twój Pan chciał, nie zrobili by tego, zostaw ich więc z ich zmyśleniami.}
(Surah al-An'âm, 6:112)

{Dla wielu Muszrikûn (politeistów, bałwochwalców) ich (tak zwani) "towarzysze, wspólnicy" (Allâha) usprawiedliwiają zabijanie potomstwa, aby doprowadzili się sami do zniszczenia i spodować zamęt w ich wierze. A gdyby chciał Allâh, to tego by nie uczynili. Zostaw ich więc z ich zmyśleniami.}
(Surah al-An'âm, 6:137)

{Gdyby zechciał Allâh, następne pokolenia nie walczyłyby przeciwko sobie, po tym, jak przyszły do nich jasne Wersety Allâha, ale oni poróżnili się - niektórzy z nich wierzyli a inni popadli w niewiarę. Gdyby Allâh chciał, nie walczyliby ze sobą, ale Allâh czyni to, co chce.}
(Surah al-Baqarah, 2:253 )

W Sahih al-Buchârî znajduje się hadis, z autorytetu Ali bin Abi Talib, iż Prorok powiedział:

"Miejsce każdego z was zostało zapisane albo w Raju albo w Ogniu." Powiedzieli ludzie - Posłanniku Allâha! Czy powinniśmy [na tym] polegać?" A w innej narracji: - Czy powinniśmy polegać na tym, co zostało nam przeznaczone i zaprzestać dobrych dzieł? Na co (Prorok) odpowiedział: "Nie, działajcie, albowiem wszystko zostało ułatwione." ^[1]

Inny hadis.

"Działajcie, albowiem każdy znajdzie łatwym (wykonywanie) takich czynów, które prowadzić będą go do miejsca mu przeznaczonego. Ten, kto należy do ludzi szczęśliwości, wykonywanie uczynków właściwych ludzim 'szczęśliwości' będzie dla niego łatwe, zaś ten, kto należy do ludzi zgubionych, z łątwością przychodzić mu będą uczynki właściwe ludziom zgubionym. Potem wyrecytował: 92:5-10{Ten zaś kto rozdaje (jałmużnę) i przestrzega obowiązków względem Allâha i obawia się Go. I wierzy w Al-Husba (to co najlepsze, najpiękniejsze). Ułatwimy dla niego drogę do (osiągnięcia) szczęścia. Zaś ten, kto jest chciwym skąpcem i myśli, że sam sobie wystarczy. I zaprzecza Al-Husna (temu co najlepsze), Uczynimy dla niego łatwą drogę do zła.}."^[2]

Prorok zabronił zatem polegania na tym co 'zostało zapisane, przeznaczone' - oraz powstrzymywania się od/zaprzestania wykonywania uczynków, ze względu na brak wiedzy odnośnie tego co jest nam przeznaczone. Nakazał, aby wierny czynił to co jest w stanie i to co może - i to jest jego postępowanie. Zacytował jako dowód Werset, który potwierdza - iż ten, kto wykonuje dobre dzieła/uczynki i wierzy, tego droga będzie łatwą, i jest to skuteczne i niezadowne lekarstwo, dzięki któremu wierny osiągnie szczęście i zdrowie. Wierny wykonuje prawe dzieła powodując się wiarą i zadowolenie przyniesie mu to, iż jest to gwarancja 'szczęścia' w życiu doczesnym i Życiu Przyszłym.

---

^[1] Hadis ten znajduje się w Kolekcji Buchariego, w Księdze Al-Qadar, rozdział "33:38 Rozkaz Boga jest postanowioną Decyzją" Oraz w kolekcji Muslim’a w Księdze Al-Qadar, w rodziale "Sposób stworzenia rodzaju ludzkiego w łonie matki (2647)"

^[2] Hadis z kolekcji Buchariego, Księga Pochówku, Rodział "Exhortation of the Preacher at the Grave (1362)" oraz Muslima, Księga Al-Qadar, rozdział "Sposób stworzenia rodzaju ludzkiego w łonie matki."

Tytuł: Islamic Verdicts on the Pillars of Islam, question no. 61 Autor: Szeich Muhammad bin Salih Al-Uthaimîn Z angielskiego tłumaczyła: Majida Sh’aban

Stan ciała w grobie.

Zmiany jakie przechodzi dusza i cialo po smierci zostały już wspomniane wraz ze sposobem, w ktory dusza jest wytłoczana z ciala stosownie do jej wiary i czynow.Czy warunki w jakiej znajduje sie dusza sa przyjemne czy tez sa dla niej cierpieniem ? Co dzieje sie z cialem ? Jak dlugo trwa potencjalna przyjemnosc lub kara w grobie ? Aby odpwiedziec na te pytania nalezy skrupulatnie przestudjowac dostepne dowody z Koranu i Sunny.

Stan ciala fizycznego.

Cialo fizyczne w grobie ulega rozkładowi az wkoncu przepada. Taka jest ogolna zasada dla kazdego czlowieka poza tymi ,które zostaną omówione wkrótce. Prawo to jest poparte przez wiele autentycznych narracji :

Abu Hurayrah zrelacjonowal,ze Prorok (pokoj z nim) powiedzial : "Cale potomstwo Adama bedzie zjadane przez glebe poza [ ta czescia ciala ktora jest zwana ] " ajb adh-dhanab " ;poniewaz czlowiek zostal z tego stworzony " w innej narracji : "Zaprawde w czlowieku jest kosc,ktorej ziemia nigdy nie zje; z tego beda wskrzeszeni w Dniu Zmartwychwstania "
Z narracji tych jasno wynika,ze ziemia powoduje rozklad ciala skutkiem tego jest "zjadanie go" dopoki nic nie pozostanie jak część szkieletu zwana  ajb adh-dhanab. Wyrazenie to odnosi sie do malej czseci kości ogonowej u podstawy kręgosłupa. Jest to opisane w nastepujacej narracji :



Wyslannik Allah zostal zapytany : "Co to jest  ajb adh-dhanab ?" odpowiedzial : "To jest jak ziarnko gorczycy; z tego cialo rosnie [ powrotem do jego pierwotnej formy ]."

Wedlug komentatorów hadith ,  Boska Madrosc w pozostawieniu tego  malego punktu odpornego na dekompozycje jest,ze Allah uczynil ajb znakiem dla aniolow ,ze kazdy czlowiek moze byc ożywiony takim jakim byl. Pozostawiajac ajb kazdego czlowieka w nienaruszonym stanie , anioly beda wiedzialy jaka dusza ma powrocic do jakiej osoby. 

 Dobrze ukazuje to przyklad z Koranu o czlowieku, ktory zmarl wraz ze swym oslem [ zobacz sura Al-Baqarah 2:259 ]. Kości tego ostatniego pozostały nienaruszone aby Allah pokryl je miesem (cialem) i przywrocil do zycia ,mialo to wskazywac na to,iz ożywiony osiol to ten sam, ktorego mezczyzna wczesniej posiadal . Zatem bez  pozostałości oryginalnych organow jest mozliwym dla aniolow aby przywrocic dusze do innych cial ,niekoniecznie tych samych cial, z ktorych zostaly "wyciagniete" podczas smierci i do jakich musza powrocic w Dniu Zmartwychwstania.
W przeciwieństwie do ciał niewiernych i wiekszosci wierzacych, ciala Prorokow i Wyslannikow Allah pozostaja nienaruszone i jest zabronione ziemi wplywac na nie w jakikolwiek sposob. Dowod na to znajdziemy w autentycznej narraci Proroka (pokoj z nim):

Aws bib Aws zrelacjonowal : Prorok (pokoj z nim ) powiedzial : " Dzien Jumu'ah[ piatek] jest jednym z najlepszych dni. W tym dniu Allah stworzyl Adama (pokoj z nim) i w nim spowodowal jego smierc. Ponadto nafkah i sa'iqah [ oznacza smierc wszystkich zywych istot zaraz przed Dniem Zmartwywstania po za tymi ktorymi Allah zechce oraz dmuchniecie w trabke,po którym nastapi Zmartwychwstanie i Dzien Sadu ] maja miejsce w tym dniu. Tak,wiec wzywajcie błogosławieństwa [ formula,ktora sie recytuje proszac o blogoslawienstwa dla Proroka pokoj z nim ] za mnie ,zaprawde wasz inwokacja jest do mnie dostarczana. " Towarzysze zapytali : "O Wyslanniku Allah ! W jaki sposob nasza inwokacja dotrze do ciebie podczas gdy  bedziesz w stanie dekompozycji." Odpowiedzial: "Zaprawde Allah zabronil ziemi rozkladac ciala Prorokow."

Ten hadis jasno wskazuje na to,ze ciala Prorokow sa chronione przed rozkladem jako wyjatek do ogolnej zasady ,ze ludzkie ciala [ poza ajb adh-dhanab jak wspomniane wczesniej ] gnija i sa psute prze ziemie. Jednakze nie powinno sie wnioskowac z tego tekstu,ze Prorocy 'zyja' [nie sa zywi jak na tym swiecie,sa barzakh ktora rozni sie od ziemskiego zycia ] jak zostalo błędnie pojete przez niektorych Sufich ,ktorzy zeszli z drogi prostej jak i ludzi bez wiedzy. To nieporozumienie [jak wiele im podobnych] doprowadzilo ich do popelniania shirk poprzez kierowanie swoich prosb do Prorokow w grobach [ mowia oni do Proroka pokoj z nim nad jego grobem prosza go o pomoc wzywaja poprzez niego jest to jawny shirk ]. Powszechnie uważa się,ze rowniez inni sa obdarzeni ta szczegolna laska i ich ciala nie gnija w ziemi. Jednakze nie ma zadnego tekstu,ktory by temu dowodzil. Pomiedzy tymi, blednie uwzglednionymi wraz z Prorokami sa męczennicy oraz mu'adhdhins (wzywajacy na modlitwe) , ktorzy szukaja nagrody tylko u Allah. Inni dodali rowniez siddiqun (prawdomówny) , niektorzy sposrod uczonych,ci co zapamietali Koran i postepuja wedlu niego, murabits (wojownicy,ktorzy sa gotowi do walki), ci ktorzy umra podczas plagi w cierpliwosci oczekujac nagrody, ci ktorzy wciaz wspominaja Allah (dhikr) oraz ci ktorzy szczerze kochaja Allah. Nie ma zadnego autentycznego tekstu zrelacjonowanego przez Proroka (pokoj z nim),ktory by dowodzil, iz ciala meczeniikow nie sa poddane rozkladowi jak ciala Porokow. Jednakze sa relacje tabi'in wskazujace na to,ze ciala towarzyszy meczennikow dlugo po ich smierci byly nienaruszone [ Malik relacjonuje taki hadis ,ale jego sanad ma braki ,jednakze uczony Ibn Abdul Barr twierdzi,iz ta narracja byla zrelacjonowana rowniez autentycznym isnadem ]. Niezliczona liczba ludzi roznych pokolen rowniez twierdzila ,iz widziano nienaruszone ciala w grobach. Byłoby głupotą zaprzeczyc wciaz naplywajacym dowodom, ktore o tym świadcza. Ibn Abul 'Izz komentator Al-Tahawiyyah dodatkowo potwierdza ten fenomen mowiac : "jesli chodzi o meczennikow ,ich ciala byly widziane nienaruszone po dlugim okresie od ich smierci. Mozliwe jest,ze cialo meczennika zostanie nienaruszone,az do Dnia Zmartwychwstania, ale rownoczesnie jest mozliwe,ze pozostana w takim stanie jedynie przez jakis krotki okres czasu Allah wie najlepiej, mozliwe,ze im lepszy byl meczennik tym dluzej jego cialo pozostanie nienaruszone. "
W przeciwienstwie do kategori meczennikow inne wyżej wymienione kategorie musza byc wręcz odrzucone ,poniewaz sa oparte na slabych narracjach ,przypuszczeniach lub sa wnioskowane przez analogię. Takie metody dedukcji sa odrzucone , gdyz jest zgoda pomiedzy rzetelnymi uczonymi z ahl al-sunnah ,ze analogia nie moze byc stosowana w sprawach dotyczacych aqeedah.

Kara lub przyjemnosc w grobie.

Uczeni poroznili sie w sprawach kary i przyjemności w grobie. Niektorzy sa opini,ze sa one odczuwalne tylko przez cialo inni zas twierdza, ze sa odczuwane przez cialo jak i dusze. Jeszcze inni sa opini,ze tylko dusza jest w stanie to odczuc. Shaikh al-Islam Ibn Tayymiyah omawia ten problem w 'Majmu al fatawa' .Wspomina zwolenników różnych sprzecznych poglądów jak rowniez, ze kazda z tych opini ma bledy. Jedyna prawdziwa opinia jest ta ahlul sunnah wa jamah ,ktorzy jednomyslnie zgodzili sie,ze kara i przyjemnosc sa doswiadczane zarowno przez cialo jak i dusze. Dusza moze odczuwac jedno z dwoch wyzej wymienionych bedac polaczona z cialem jak i bedac osobno [ cialo poboznego wierzacego ma mozliwosc oddzielenia sie od ciala jak i powrot do ciala i przyjemnsoc jest odczuwalna przez obydwa,zas cialo niewiernego jest zawsze polaczone z cialem  tam tez odczuwa kare cialo jak i dusza ] . Jak zostalo wspomniane dusza powraca do ciala gdy jest przepytywana [ zobacz : "Siedziba duszy miedzy smiercia a zmartwywstaniem" ] W przypadku niewiernego grob zamyka się na ciele ściskając klatke piersiowa tak ciasno, ze pęka i żebra z prawej strony wchodza pomiedzy te z lewej strony. Fakt, ze dusza powraca do ciala gdy jest przepytywana dowodzi, iz kara jest odczuwaln zarowno przez cialo jak i dusze. Prorokowi (pokoj z nim) zostala ukazana kara grzesznych wierzacych w grobie -cialo i dusza otrzymywaly roznego rodzaju kary współmiernie do popelnionych grzechow. Z zatem jest pewne,iz oboje odczuwaja kare i przyjemnosc.

Dlugosc kary i przyjemnosci w grobie.

Pada pytanie,co sie dzieje z cialem ktore czesciowo zostalo zniszczone na przyklad podczas wypadku czy tez nie zostalo pochowane w ziemi. Jak powiedzial Ibn Qayyim : " Wiadome,jest ze kara i przyjemnosc grobu ma miejsce w barzakh , tak wiec kazdy kto umrze i zasluzy na kare musi ja odczuc bez wzgeldu na to czy zostal pochowany w grobie czy nie (...) .

Opracowane na podstawie :  "Mysteries of the Soul Expounded" by Abu Bilal Mustafa al-Kanadi

Sny w świetle Islamu.

Sny które się sprawdzają są częścią Proroctwa, zgodnie z tym co zostało przekazane od Proroka (sal allahu `alejhi ła sallam):

"Autentyczne sny są jedną z czterdziestu sześciu części Proroctwa." (Sahih Buchari i Sahih Muslim)^[1]

Abu Qatada przekazał, że Wysłannik Allâha (sal allahu `alejhi ła sallam) powiedział:

"Dobre sny są od Allâha, a złe sny pochodzą od szatana; zatem jeśli ktoś z was ujrzy coś (czego nie lubi), powinien splunąć^[2] trzykrotnie w lewą stronę i szukać schronienia u Allâha przed złem [tego snu], wtedy to nigdy mu nie zaszkodzi." Abu Salama powiedział: Miewałem sny które bardziej mnie przygniatały niż góra; ale odkąd usłyszałem ten hadith nie zważam na nie. (Sahih Muslim)^[3]

Abu Salama powiedział: Miewałem tak okrutne sny, że przez nie chorowałem. Abu Qatada powiedział: Ja także miewałem sny z powodu których chorowałem, aż do czasu gdy usłyszałem jak Wysłannik (sal allahu `alejhi ła sallam) powiedział: "Dobre sny są od Allâha, więc jeśli ktoś z was ujrzy coś co lubi, to powinien o nich powiedzieć jedynie temu kogo kocha, a jeśli ujrzy coś czego nie lubi, powinien splunąć trzykrotnie w lewą stronę i szukać schronienia u Allâha przed złem szatana i złem tego snu, i nie powinien o nim nikomu opowiadać, wtedy ten sen mu nie zaszkodzi." (Sahih Muslim)^[4]

Abu Huraira przekazał, że Wysłannik (sal allahu `alejhi ła sallam) powiedział:

"Gdy zbliżał się będzie Dzień Zmartwychwstania, sny wierzącego rzadko kiedy nie będą się sprawdzać, a sen wierzącego jest jedną z czterdziestu sześciu części proroctwa, a wszystko co jest częścią proroctwa nie może być fałszem." Muhammad bin Sirîn powiedział, "Mawiano, 'Istnieją trzy rodzaje snów: Odzwierciedlenie własnych myśli i doświadczeń których się doznało za dnia [nie śpiąc], to co podszeptuje szatan aby przestraszyć śpiącego, lub dobre wieści od Allâha. Zatem jeśli ktoś będzie miał sen którego nie lubi, nie powinien o nim nikomu opowiadać, lecz wstać i pomodlić się." (Sahih Buchari)^[5]

Sny zatem dzielą się na trzy kategorie:

1. rahmâni (te które pochodzą od Allâha),
2. nafsâni (psychologiczne, te które spowodowane są podświadomością) oraz
3. shaytâni (te które pochodzą od Szatana).

Imâm Ibn ul-Qaiyym powiedział, "Sny Proroków są wahy (objawieniem) gdyż chronione są od Szatana. Ummah jest co do tego zgodna. Dlatego też Ibrâhîm (Abraham) miał zamiar spełnić rozkaz Allâha i poświęcić swego syna Ismaela gdy ujrzał to we śnie; pokój im obu.

Sny innych ludzi niż proroków należy analizować w świetle jasnego objawienia [Koranu i Sunny]. Jeśli zgodne są z Koranem i z Sunną, to w porządku, w innym przypadku nie należy według nich postępować. Jest to bardzo poważne, ponieważ wielu innowatorów z pośród Sufich i innych zbłąkało z tego powodu.

Każdy kto pragnie prawdziwych snów powinien starać się aby być prawdomównym, jeść jedynie to co jest halâl, przestrzegać praw szari`ah, unikać wszystkiego tego co zakazał Allâh i Jego Posłaniec (sal allahu `alejhi ła sallam), sypiać w stanie całkowitej czystości odwróconym w stronę Qiblah, i pamiętać o Allahu aż poczuje, że powieki mu się zamykają. Jeśli będzie przestrzegał tego wszystkiego, wtenczas jego sny raczej nie będą nieprawdziwe.

Najbardziej prawdziwe ze snów to te które pojawiają się w czasie suhûr [tuż przed brzaskiem], gdyż jest to pora w której Allâh zniża się, a miłosierdzie i przebaczenie są blisko. Jest to także czas w którym szatany cichną, w odróżnieniu do czasu ciemności który nastaje tuż po zachodzie słońca, gdy diabły i złe duchy się rozprzestrzeniają." (Madâridż as-Sâlikîn, tom 1, str. 50-52)

Al-Hâfidh ibn Hadżar powiedział, "Wszystkie sny dzielą się na dwie kategorie:

Prawdziwe sny

Są to sny Proroków i ludzi bogobojnych którzy idą w ich ślady. Mogą także się przydarzyć innym ludziom, jak na przykład sen niewiernego króla który został zinterpretowany przez Yusûfa (Józefa) (sal allahu `alejhi ła sallam)^[6], lecz jest zdarza się to bardzo rzadko. Prawdziwe sny to te które się sprawdzają w życiu tak jak widziane byłby we śnie.

Mieszane fałszywe sny, które przed czymś ostrzegają.

Są trzech rodzajów:

Igraszki szatana które przygnębiają człowieka, jak na przykład gdy widzi we śnie gdy jego głowa zostaje odcięta i za nią idzie, lub widzi jak popada w wielki kryzys i nikt mu nie pomaga.

Gdy widzi aniołów którzy namawiają go do rzeczy zakazanych, lub inne rzeczy które nie mają żadnego sensu.

Gdy widzi coś co przydarza mu się w życiu rzeczywistym, lub pragnie aby mu się przydarzyło, i widzi to bardzo realistycznie w swym śnie; lub gdy widzi to co zazwyczaj mu się przydarza gdy nie śpi lub to co odzwierciedla jego nastrój. Te sny zazwyczaj mówią o przyszłości lub teraźniejszości, rzadko a przeszłości." (Fath ul-Bâri, 12/352-354)

Ibn Hadżar powiedział także, "Podsumowując to co zostało powiedziane na temat dobrych snów, możemy powiedzieć trzy rzeczy:

• Człowiek powinien wychwalać Allâha za dobry sen
• Powinien się z niego cieszyć
• Powinien o nim opowiedzieć tym których kocha, a nie mówić o nim tym których nie lubi.

Podsumowując to co zostało powiedziane o złych snach możemy powiedzieć cztery rzeczy:

• Człowiek powinien szukać schronienia u Allâha przed złem tego snu
• Powinien szukać schronienia u Allâha przed złem Szatana
• Powinien splunąć trzykrotnie w lewą stronę jak się przebudzi
• Nie powinien nikomu mówić o tym śnie.

W Sahih al-Buchari, [w rozdziale] Bâb al-Qayd fi’l-Manâm, została także wspomniana piąta rzecz, którą przekazał Abu Hurayrah, mianowicie aby się pomodlić. Imam Muslim wspomniał także o tym aby po przebudzeniu przewrócić się na inną stronę niż na której się leżało." (Fath ul-Bâri, 12/370)

Ibn Hadżar powiedział także, "Według hadisu który przekazał Abu Razîn przez al-Tirmidhî, człowiek nie powinien ujawniać swego snu nikomu innemu z wyjątkiem bliskiego przyjaciela którego bardzo kocha, lub komuś o wielkiej wiedzy. Według innego przekazu, nie powinien mówić o nim komu innemu niż uczonemu który mu szczerze doradzi. Al-Qâdi Abu Bakr ibn al-`Arabi powiedział, 'jeśli chodzi o uczonego, to postara się zinterpretować ten sen w dobry sposób, i nauczy ją także czegoś co przyniesie tej osobie korzyść i jej pomoże. Osoba mądra to taka która wie jak sen zinterpretować i powie jedynie to co może pomóc, w innym przypadku zachowa milczenie. Natomiast ktoś kto jest bliski, gdy wie o czymś dobrym to powie o tym [osobie która śniła], a jeśli nie wie lub ma wątpliwości zachowa milczenie." (Fath ul-Bâri, 12/369)

Imâm al-Baghaui powiedział, "Wiedz, że interpretacja snów dzieli się na różne kategorie. Sny można interpretować w świetle Koranu lub w świetle Sunny, poprzez przysłowia które są powszechne wśród ludzi, przez nazwy lub metafory, lub poprzez przeciwieństwa. Przykładem interpretacji w świetle Koranu jest sznur / lina, znacząca pakt, ponieważ Allâh mówi w Koranie [co znaczy]:

»Trzymajcie się razem, węzła Allâha...« (Surah Âl-'Imrân, 3:103)

Przykładem interpretacji w świetle Sunny może być wrona, oznaczająca człowieka niemoralnego (fâsiq), ponieważ Prorok (sal allahu `alejhi ła sallam) takim go nazwał.

Przykładem interpretacji według przysłów może być kopanie dołu, oznaczające spisek, ponieważ mówi się "Kto pod kim dołki kopie, ten sam w nie wpada."

Przykładem interpretacji poprzez imiona, może być ujrzenie człowieka zwanego Râszid, którego imię znaczy mądrość.

Przykładem interpretacji na podstawie przeciwieństw może być strach, który znaczy bezpieczeństwo ponieważ Allâh mówi (co znaczy):

»...i [Allâh]zamieni ich obawę w bezpieczeństwo...«(Surah an-Nûr, 24:55)" (Sharh us-Sunnah, 12/220)

Tłumaczenie z angielskiego i przypisy: Abu Anas bin Marian 

---

^[1] Sahih Buchari, (ang. tłum.) tom 9, księga 87, numer 116 ; Sahih Muslim (ang. tłum.) księga 029, numer 5632

^[2] Splunąć tak aby nie wypluwać śliny, tylko wydmuchać powietrze.

^[3] Ang. tłum. księga 029, numer 5616

^[4] Ang. tłum. księga 029, numer 5619

^[5] Ang. tłum. tom 9, księga 87, numer 144; zobacz także Sahih Muslim, Kitab ar-Ru'ya

^[6] Zobacz Surah Yusuf, 12:43-48

Umiejetnosci duszy w barzakh

Czesto zastanawiamy sie jakie umiejetnosci posiada dusza gdy znajduje sie w barzakh [ etap pomiedzy smiercia a zmartwychwstaniem ]. Czy slyszy ? Czy Widzi ? Czy ma wiedze o tym co sie dzieje na ziemi ? Aby odpowiedziec na te pytania trzeba skrupulatnie przeanalizowac dowody jakie sa dostepne popierajace , istniejace opinie i twierdzenia uczonych.

UMIEJETNOSC SLUCHU.


Istnieje wspolna opinia, ze dusza jest w stanie slyszec pozdrowienie odwiedzajacego jej grob, jego dua, jego mowe.[sposrod tych , ktorzy popelnili blad w tej sprawie sa : Ibn Abid Dunya, Ibn 'Abdul Barr, al-Qurtubi, Ibn Al-Qayyem, al-Shanqiti ].
Koncept ten jest bezzasadny , poniewaz nie ma dowodu z jasnego tekstu , Boskiego Shari'ah. Faktem jest , ze jest to sprzeczne z niekwestionowanym tekstem Koranu jak i z autentyczna Sunna Proroka (pokoj z nim) , ktore zaprzeczaja aby dusza miala posiadac te umiejetnosc.

DOWODY Z KORANU I SUNNY NEGUJACE TEN KONCEPT :

Isnieja dwa wyraźne teksty z Koranu zaprzeczajace temu aby dusza miala posiadac umiejetnosc sluchu.Allah Wszechmogacy powiedzial : 

 Zaprawdę, ty nie zmusisz do słyszenia martwych

ani też nie zmusisz do usłyszenia tego wezwania

głuchych, kiedy oni się odwracają plecami. (27:80)

 nie są równi żywi i umarli.

Zaprawdę, Bóg daje słyszeć, komu chce,

lecz ty nie możesz skłonić do słyszenia

tych, którzy są w grobach. (35:22)

W pierwszym wersie Allah zwraca sie do Proroka (pokoj z nim) przypominajac mu ,ze nie moze on sprawic aby niewierzacy uslyszeli jego wolanie do islamu , poniewaz sa jak umarli , ktorzy rowniez nie slysza. W drugim wersie Allah wskazuje na roznice pomiedzy zywym i martwym - nie sa podobni. Dalej wyjasnia Prorokowi (pokoj z nim) ,ze nie moze on sprawic, iz ci co odrzucili wiare uslysza jego przeslanie [ poniewaz sa martwi w sercu i duchu ] tak samo jak zmarli w grobach, ktorzy nie sa w stanie uslyszec co sie do nich mowi. Tak jak Koran neguje ,ze dusza posiada umiejetnosc sluchu , jest wiele hadisow w Sunnie, ktore dochodza do jednakowego wniosku. Jeden z nich mowi :

Ibn Mas'ud zrelacjonowal, ze Prorok (pokoj z nim) powiedzial : "Allah ma anioly, ktore podróżują po ziemi ; dostarczaja mi [ teraz i w przyszlosci ] one pozdrowienie pokoju od mojej Ummy. [ Abu Dawud ]
Hadis ten wyjasnia, ze Prorok (pokoj z nim) nie slyszy pozdrowien pokoju muzulmanow , poniewaz gdyby je bezpośrednio slyszal , nie byloby potrzeby aby anioly mu je dostarczaly.  A zatem w przeciwienstwie do popularnego nieporozumienia , iz rzekomo jest on w stanie slyszec pozdrowienia wiernych. Ten bledny poglad jest rowniez obalony przez nastepujacy hadith :

Zostalo zrelacjonowane, ze Prorok (pokoj z nim ) powiedzial : ""Ktokolwiek prosi o blogoslawienstwa dla mnie nad moim grobem , slysze go,  ktokolwiek prosi o blogoslawienstwa za mnie z daleka , jest to do mnie dostarczane."
Aby obalic zarzuty , ktore twierdza,ze zmarly moze slyszec wazne jest przeanalizowac dowody i sprawdzic na jakich tekstach sie opieraja sfabrykowanych czy slabych.
Jest wiele autentycznych narracji, w ktorych Prorok (pokoj z nim) przemawia do zwłok politeistow sposrod Quraish, ktorzy zostali zabici przez wiernych podczas bitwy Badr a nastepnie wrzuceni  do zasuszonej studni. Oto dwa przyklady :

Abu Talhah zrelacjonowal :"W dniu bitwy pod Badr , Wyslannik Allah (pokoj z nim) rozkazal aby ciala dwudziestu czterech liderow z Kurajszytow zostaly wrzucone do jednej z opuszczonych studni w Badr. W trzecim dniu po bitwie Prorok (pokoj z nim) zawolala swojego wierzchowca i wsiadl na niego. Nastepnie wyruszyl , wie jego Towarzysze ruszyli za nim. Mowili miedzy soba : 'pewnie zmierza w waznej sprawie'. Kiedy Prorok (pokoj z nim) nadjechal nad studnie [ do ktorej wczesniej zostaly wrzucone ciala politeistow zginacych w walce ] stanal na krawędzi i zaczal do nich przemawiac zwracajac sie do nich po imieniu 'O ten i ten,syn tego i tego ! Czy nie latwiej byloby byc poslusznym Allah i Jego Wyslannikowi ? To co nasz Pan nam obiecal jest prawda. [  ze wierzacy pokonaja wroga-Kurajszytow ]. Czy to co obiecal wam wasz Pan okazalo sie byc prawda? . [ odnosi sie to do suplikacji politeistow, ktorzy prosili swego Pana o bolesna kare jesli to co mowi Muhammad okaze sie prawda , sura al-Anfal 8:32 ]. W wyniku czego Umar powiedzial : "O Wyslanniku Allah ! Co ty mowisz do tych cial bez duszy ? Czy oni slysza ? Allah Wszechmogacy mowi :'Zaprawde nie mozesz sprawic aby zmarli slyszeli' [ sura al-Naml 27:80 ] Prorok (pokoj z nim) odpowiedzial : 'Na tego, w ktorego rekach lezy dusza Muhammada, nie slyszeliscie lepiej niz oni to co powiedzialem.' Qatadah [ znany tabi'i narrator tego hadisu ] dodal : "Allah przywrocil ich do zycia [ na chwilę ] jako środek pogardy  [ tak aby czuli ] żal i wyrzuty sumienia. [ Al-Bukhari,Muslim ]
W innej narracji na temat tego incydentu jest niewielkia zmiana w sformułowaniu :
Ibn 'Umar zrelacjonowal : Prorok (pokoj z nim) stanal na krawedzi studni w Badr i powiedzial : 'Czy obietnica waszego Pana okazala sie byc prawda?' Nastepnie dodal : 'Zaprawde w tym momencie sa w stanie mnie slyszec ' Pozniej zostalo to zrelacjonowane Aishy [ najprawdopodobniej po smierci Proroka pokoj z nim ] skomentowala : "Co Prorok (pokoj z nim) mial tu na mysli bylo : 'Teraz wiedza , ze to co im mowilem jest prawda' Nastepnie wyrecytowala : "Zaprawde nie mozecie sprawic aby zmarli slyszeli (...)" do konca wersu .
Niektorzy źle interpretuja teksty wyzej wspomnianych hadisow jako dowod ,ze zmarli sa w stanie slyszec. Jednakze nastepujaca argumentacja obala te twierdzenia. Ta cudowna okolicznośc , w ktorych ciala zamordowanych Kurajszytow byly w stanie slyszec przemowe Proroka (pokoj z nim) jest szczególnym przypadkiem - wyjatkiem do ogólnej zasady, ze zmarli nie slysza.  Allah Wszechmogay cudownie sprawil, ze mogli slyszec Proroka (pokoj z nim) . tylko w momencie, w ktorym do nich przemawial! [ jest to potwierdzone przez wielu rzetelnych komentatorow i prawników, zobacz al-Ayat al-Bayyinat,str.29,56 i 59 ].Jest to jasno udowodnione poprzez druga narracje , ze ich "slyszenie" bylo uwarunkowane przez chwilę , w ktorej Prorok (pokoj z nim) do nich przemawial. Powiedzial : " W tym momencie mnie slysza". Ponadto , w pierwszej narracji Prorok (pokoj z nim) nie zaprzecza rozsadnemu rozumieniu wersu , ze zmarli nie moga slyszec. Raczej Prorok (pokoj z nim) wyjaśnia Umarowi, ze to co wydarzylo sie pod Badr jest cudem i tym samym wyjatkiem do  ogólnej zasady. Nastepny tekst czesto cytowany przez tych , ktorzy twierdza,ze zmarli moga slyszec jest nastepujaca tradycja :

Anas bin Malik zrelacjonowal,ze Prorok (pokoj z nim) powiedzial : "Po tym jak zmarly jest umieszczany w grobie i jego towarzysze [ jego przyjaciele jak i obecni na pogrzebie ]  odwracaja sie aby odejsc , slyszy on tupot ich stop kiedy odchodza . Nastepnie przychodzi do niego dwoch aniolow."
Ten hadis nie moze byc dowodem do ogólnej zasady ,ze zmarli nie slysza,raczej moze to byc kolejny przyklad tradycji, ktora określa wyjatek do  ogólnej zasady. Chwilowo sa w stanie slyszec az do momentu, gdy pojawia sie dwoch aniolow.

UMIEJETNOSC ROZPOZNAWANIA : 

Tak jak istnieja zwolennicy opini,ze zmarli slysza w grobie,sa tez ci , ktorzy twierdza, ze zmarli sa w stanie rozpoznac osoby odwiedzajace grob. Nastepujacy tekst jest uzywany jako dowod tej teorii :
Zostalo zrelacjonowane,ze Prorok (pokoj z nim) powiedzial : "Kazdy kto przejdzie obok grobu swojego wierzacego kolegi [ ktorego znal w tym swiecie ] i wypowie pozdrowienie pokoju , zostanie rozpoznany przez zmarlego i jego pozdrowienie bedzie zwrócone."
Ta tradycja nie moze stanowic dowodu, gdyz jest to munkar [ odrzucona ] . Podczas ich poszukiwan jak najwiekszej ilosci dowodow zwolennicy tej teorii,czesto cytuja hadisy , ktore zostaly odrzucone przez uczonych islamu. Wiekszosc z nich jest albo slaba albo sfabrykowana ,dlategotez nie moga stanowic dowodu ich twierdzen.

WIEDZA NA TEMAT SPRAW ZIEMSKICH :

Istnieje wiele tradycji Proroka (pokoj z nim) mowiacych o tym,ze zmarli dostaja wiadomosci na temat tego co sie dzieje na ziemi . Jednakze wiekszosc z tych narracji jest slaba lub wymyslona.

Opracowane na podstawie :  "Mysteries of the Soul Expounded" by Abu Bilal Mustafa al-Kanadi

Siedziba duszy między smiercia i zmartwychwstaniem.

Najpoprawniejsza opinia jest taka ,ze Ludzkie Dusze znajdujace sie w barzakh sa dwoch rodzajow :

• -dusze wierzacych
• -dusze niewierzacych

Jednakze jest istnieje wiele różnic w stopniach i okolicznościach należących do jednej z tych kategorii. Na przyklad : dusze wybranych przez Allah Prorokow i Wyslannikow znajduja sie na najwyzszym stopniu wysokosci illiyyun i nawet ich siedziby roznia sie na co wskazuja autentyczne tradycje o Podrozy Nocnej  [ Isra' ]Proroka (pokoj z nim) i wniebowstąpienie [ Mi'raj ] do nieba, gdzie pokazal nam niektore ze Znakow Allah [ aby dowiedziec sie o szczegolach tej podrozy polecam tafsir Ibn Katheer ]. Dusze innych zmarłych sa rowniez w Raju, ale ciesza sie tylko niektorymi przyjemnosciami w ograniczonej ilosci, zgodnie z ich ranga u Allah.
Jesli chodzi o meczennikow istnieje nastepujaca tradycja :
Ibn 'Abbas zrelacjonowal, ze Prorok (pokoj z nim) powiedzial : "Kiedy wasi bracia zostali zabici, [podczas walki pod Uhud ] Allah umiescil ich dusze w ciala zielonych ptakow, ktore przylatuje do rzek Raju dziela sie jego owocami, nastepnie oddalaja sie do złotych lamp, zwisające z cienia Tronu. Smakują dobroci jego pożywienia , pija i chronia sie, placza 'Kto poinformuje naszych braci, ze jestesmy zywi z zapewnionym utrzymaniem w Raju , tak aby nie zaniechali walki i nie powstrzymywali sie od jihad ? ' Tak, wiec Allah Wszechmogacy powiedzial : 'Poinformuje ich o was.'Wtedy Allah Wszechmogacy objawil werset :" I nie uważaj tych, którzy zostali zabici na drodze Boga, za umarłych. Przeciwnie, oni są żyjący! Oni u swojego Pana otrzymują zaopatrzenie, (3:169)."


Ibn al-Qayyem skomentowal ten hadith, iz ciala meczennikow sa umieszczane w cialach zielonych ptakow ,za to,ze poswiecili siebie dla Jego sprawy ,az do momentu,gdy wrog ich zabil , Allah zastapil ich ciala lepszymi niz te ziemskie. Przyjemnosc tych meczennikow jest lepiej odczuwana , w bardziej kompletny sposob w takiej postaci niz jesli mieli by byc w formie duszy. Przyjemnosci sa jedynie słabym przedsmakiem tego co jest zarezerwowane dla meczennikow kiedy osiągana pełnię przyjemnosci w Dniu Zmartwychwstania.
Dusze innych wierzacych sa rowniez w Raju , wyczytujemy to w nastepujacej narracji :
Ka'b bin Malik zrelacjonowal ,ze Prorok Muhammad (pokoj z nim) powiedzial : "Dusza wierzacego jest ptakiem [ jak ptak ] , ktory zywi sie owocami z Raju do czasu gdy Allah zwroci je do swojego ciala w Dniu Zmartwychwstania." [Malik,Ahamd]
Niektorzy uczeni [ jak al-Qurtubi, Ibn al-'Arabi, Ibn 'Abdul Barr między innymi ] twierdza,ze w tym hadisie fraza 'dusze wierzacych' wskazuje tylko meczennikow insynujujac , ze sa jedynmi [ inaczej niz Prorocy i Wyslannicy Allah ] , ktorzy pojda prosto do Raju i zasmakuja jego owocow. Jednakze ta opinia jest nie do utrzymania, poniewaz tekst hadisu wskazuje wyraznie na dusze wierzacych bez ograniczenia ich do meczennikow. Syntetyzując, wszystkie poszczegolne narracje dotyczace tego tematu prowadza do wniosku, ze jest wyraźna różnica pomiedzy opisem duszy meczennika i tej zwyczajngo, poboznego wierzacego. Dusza meczennika jest w ciele zielonego ptaka natomiast dusza zwyczajnego wiernego jest jak ptak zywiacy sie z owocow Raju. [ jest tak dlatego,ze dusze meczennikow sa przenoszone przez zielone ptaki natomiast inne dusze poruszja sie same - Kitab al-Ruh ]. Jak zostalo wspomniane forma, w ktorej trwa dusza meczennika ułatwia bardziej przyjemne doświadczenie Raju niz forma, w ktorej znajduje sie zwyczajny wierny. Istnieja dodatkowe okoliczności, ktore ograniczaja ich stan. Na przyklad jesli meczennik lub wierny mial dlugi , jego dusza jest tymczasowo wstrzymana od stanu przyjemnosci poprzednio opisanego. Jest to ukazane w nastepujacych dwoch narracjach :
Muhammad bin Abdullah bin Jahsh zrelacjonowal : " Pewien czlowiek przyszedl do Proroka (pokoj z nim) mowiac : 'O Wyslanniku Allah , co byloby dla mnie zarezerwowane gdybym zostal zabity na drodze Allah ? Odpowiedzial : 'Raj.' Mezczyzna odwrocil sie i zaczal sie oddalac po czym Wyslannik Allah (pokoj z nim) zawolal do niego  :'Chyba,ze masz dlug' [ jesli ktos ma dlug nie wejdzie odrazu do Raju , bedzie tymczasowo wstrzymany dopoki dlug nie bedzie splacony ]  . Gabriel wlasnie mnie o tym poinformowal. [Ahmad]
Piewrszy hadis odnosi sie do meczennikow , podczas gdy drugi jest bardziej ogólny i obejmuje wszystkich innych wiernych. Obydwa ukazuja , ze dusza jest wstrzymana przed wejsciem do Raju z powodu dlugow. Wraz z dusza meczennika i zwyczajnego wiernego , dusza bezbożnego wiernego jest rowniez powstrzymywana przed wejsciem do Raju w wyniku większych grzechów. Przyklady tego mozna znalezc w autentycznej sunnie , szczegolnie w tradycjach opisujacych Podroz Nocna , podczas , ktorej zostaly mu (Prorokowi pokoj z nim) ukazane roznego typu kary w barzakh jakim sa poddawani grzeszni wierzacy sposrod Muzulmanskiej Ummy. Ponizsze to maly przyklad takich tradycji :
Anas bin Malik zrelacjonowal, ze Prorok (pokoj z nim) powiedzial : "Kiedy zostalem wzniesiony podczas Mi'raj minalem pewnych ludzi z dlugimi miedzianymi paznokciami , ktorymi rozdzierali ich twarze i piersi . Zapytalem : 'O Gabrielu,Kim sa ci ludzie?' Odpowiedzial : 'To sa ci, ktorzy jedza ludzkie mieso  przez zniesławianie ich honoru i reputacji. ' [ jedza 'ludzkie mieso' poprzez obgadywanie lub wyjawianie innym ich wad,bledow aby oczernic ich reputacje ] . 
Ibn 'Abbas zrelacjonowal, ze Prorok (pokoj z nim) przeszedl obok grobow dwoch mężczyzn po czym skomentowal : " Zaprawde sa oni karani, ale nie za cos wielkiego ; jeden z nich byl nieuwazny w oczyszczaniu sie z moczu [ oznacza to, ze zadna kropla nie moze pozostac na ubraniu ], podczas gdy drugi roznosil plotki [ pogłoski ] na temat innych. [ Al-Bukhari,Muslim ]
Inne tradycje opisuja kare w grobie spowodowana wielkimi grzechami , ktore zostaly ukazane Prorokowi (pokoj z nim) podczas wniebowstąpienia. Na przyklad klamce, ktory byl ukazany jako trzymajacy hakowaty pręt , ktorym rozdzieral jedna strone swoich ust az do karku. Kiedy ta strona powrocila do normalnosci rozdzieral druga i tak w nieskonczonosc az do Dnia Zmartwychwstania. Cudzoloznicy i cudzoloznice byli nadzy w dole  przypominający piekarnik szeroki ku gorze w dole waski. Ogień zapłonął pod nimi i nie bylo ucieczki przed waska dziura. Lichwiarz byl w rzece krwi; i za kazdym razem gdy staral sie wspiac , wielki kamien zostal zrzucany do jego ust , sprowadzajac go spowrotem w to samo miejsce. Kary te trwaja,az do momentu gdy nastanie Godzina. Jak zostalo wspomniane, istnieja opinie,ze dusze wiernych znajduja sie u wejscia Raju i, ze jego bryza i nagrody przychodza do nich. Jednakze, Mujahid utrzymuje,ze tylko dusze meczennikow sa u wejscia Raju. Mozliwe,ze opieraja swoja opinie na tej tradycji :
Ibn 'Abbas zrelacjonowal, ze Prorok (pokoj z nim) powiedzial : "Meczennicy znajduja sie nad lśniącą rzeką u drzwi Raju pod zielona kopuła. Ich zaopatrzenie jest im dostarczane z Raju rano i wieczorem." [ Ahmad,Al-Hakim,al-Tabarani z hasan sanad ] .
Ten tekst nie moze byc jednak dowodem na to,ze tylko meczennicy czekaja u bram Raju [ poprzednie hadisy wspominajace wierzacych ogolnie jak i meczennikow sa jasniejsze i nie ma w nich miejsca na inne interpretacje niz ta na ktora wskazuje oczywiste znaczenie, po za tym pierwsze hadisy sa mocniejsze bo przekazane w kompilacjach Sahih ] . Po drugie ten hadis tyczy sie tylko meczennikow, a nie wierzacych ogolnie nie mozna , wiec uzywac go jako dowodu i nadawac mu szerszego znaczenia skoro jest specyficzny w znaczeniu. Po za tym tylko dlatego,ze hadis nie wspomina innego rodzaju meczennikow czy tez normalnych wierzacych nie oznacza,ze nie ma ich w innych narracjach.
Jednakze, jesli byla to dusza naprawdę, niegodziwego i grzesznego wierzacego takiego, ktory nie zaprzeczyl Boskości i proroctwa Muhammada (pokoj z nim) moze byc rowniez ograniczona od kary do Dnia Zmartwychwstania i nastepnie moze byc przeniesiona do Piekla na ustalony czas. Chociaż dusze poboznych wierzacych znajduja sie w Raju maja mozliwosc powrotu do grobu w jednej chwili i w tym miejscu jest mu ukazane jego ostateczne miejsce spoczynku w Raju. A zatem tylko niewierzace lub grzeszne wierzace dusze  , sa calkowicie ograniczone lub uwięzione w swoich ziemskich grobach współmiernie do ich uczynkow za zycia. Tak,wiec jak twierdzi Imam Malik mozliwosc poruszania sie duszy jest ograniczona tylko do poboznych wierzacych. Imam Ahmad slusznie stwierdza, ze dusze wiernych znajduja sie w Raju , jednakze opinia ta jest poprawna jesli mamy na mysli  tylko  poboznych wierzacych nie grzesznych. Jesli sa grzeszni, beda musieli spedzic okreslony czas w grobie, gdzie odbeda kare. Niewierzacy rowniez odbywaja kare w grobie zas po Dniu Zmartwychwstania pojda do Piekla [ niech Allah Milosierny uchroni nas przed tym ] gdzie zostana na wieki.

Opracowane na podstawie :  "Mysteries of the Soul Expounded" by Abu Bilal Mustafa al-Kanadi

Spotkania Dusz.

Dusze zmarlych spotykaja sie nawzajem.


Dusze zmarlych moga byc podzielone na dwie nastepuajce kategorie :

1. -uprzywilejowane dusze ( te wierzacych i poboznych)
2. -ukarane dusze (niewiernych i grzesznych wierzacych)

Dusze z drugiej grupy sa ograniczone do miejsca kary i sa zaabsorbowane mękami grobu aby moc spootkac lub odwiedzac innych.Jednakze blogoslawione dusze wiernych i poboznych sa wolne aby sie przemieszczac i spotykac z innymi.Moga sie odwiedzac i dyskutowac nawzajem o ich poprzednim zyciu na ziemi. W barzakh kazda dusza bedzie w towarzystwie jej podobnych.

Ibn Al-Qayyem w sowjej 'Kitab al-Ruh' wspera ta opinie podajac dowody z Koranu i Sunny.Odnosi sie rowniez do doswiadczen roznych uczonych dotyczące tego, o czym zostali poinformowani w snach przez dusze ich zmarlych ,poboznych towarzyszy. Shari'ah nie moze sie opierac na tym,gdyz sa to sprawy ,ktore moga byc zadecydowane jedynie przed Boskie Teksty. Jednakze sa Teksty,ktore pośrednio wspieraja twierdzenia Ibn Qayyima jak i rowniez te,ktore z natury sa jasniejsze.
 Oto przyklad pośrednio wskazujacy :

Masruq zrelacjonowal :"Towarzysze powiedzieli do Proroka (pokoj z nim) : 'Niepowinnismy towarzyszyc tobie na tym swiecie, poniewaz gdy umrzesz i zostaniesz wzniesiony nie bedziemy mogli cie widziec.' [ ich ogromna milosc do Proroka pokoj z nim sprawiala,ze niechcieli nigdy byc pozbawieni jego towarzystwa ] Wtedy Allah objawil nastepujacy wers : "Ktokolwiek jest posluszny Allah i Jego Prorokowi beda w towarzystwie tych , ktorych Allah wyroznil -Prorokow, mowiacych prawde, meczennikow i sprawieldiwych. Co za wspaniale towarzystwo. 


Wedlug Ibn al Qayyem jest ustanowione w dunya i wznowione w barzakh w zyciu po smierci. Czlowiek jest w towarzystwie tych,ktorych kocha w trzech etapach isnienia duszy. Dusze wiernych wierzacych dolaczaja do Prorokow i Wyslannikow Allah wraz z mowiacymi prawde ,meczennikami i poboznymi. Ta błoga wspólnota nie jest ograniczona do Raju,ale zaczyna sie juz po smierci w barzakh.
Ten tekst bezpośrednio odnosi sie do tego zagadnienia i jasno dowodzi,ze ogólnie rzecz biorąc dusze poboznych wierzacych moga sie ze soba spotykac i konwersowac.

Abu Hurairah zrelacjonowal,ze Prorok (pokoj z nim) powiedzial : " Zaprawde dusza wierzacego [ po smierci ] unosi się do nieba , po czym dusze wierzacych przychodza , poszukujac wiedzy o tych , ktorych znaja z ludzi na ziemi."

Dusze zmarlych spotykaja sie z duszami ludzi pograzonych we snie.

Czy jest to mozliwe aby dusze zmarlych i ludzi spiacych mogly sie ze soba spotykac i konwersowac ? Jesli tak w jaki spoosb do tego dochodzi ? Ibn al-Qayyem dowodzi,ze jest to mozliwe i ze naprawde tak sie dzieje. Wykorzystuje on swoje rozumienie Koranu jak i bierze pod uwage doswiadczenia i opinie 'sprawiedliwych poprzedników' [ salaf ].Odnosi sie rowniez do logiki i rozumowania aby dowiesc swych teorii. W celu dojscia do najbardziej niezawodnego wniosku istotne jest aby krytycznie przeanalizowac i ocenić dowody , ktorych uzywa on jak i inni  [ Ibn Mandah, Abu Bakr bin Marwan al-Maliki, al-Alusi ].
Pierwszym zrodlem Ibn Qayyem jest Koran a szczegolnie wersy dotyczace stanu duszy podczas snu i smierci.

 Bóg zabiera dusze w chwili śmierci;

wzywa także te, które nie umarły, tylko są we śnie. 

On zatrzymuje te, których śmierć zdecydował,

a odsyła inne do wyznaczonego terminu.

Zaprawdę, w tym są znaki dla ludzi,

którzy się zastanawiają! (39:42)

Ibn Al-Qayyem wspomina dwa punkty widzenia dotyczace tafsiru tego wersu.Pierwszy poglad,ktory wspomnielismy wczesniej dotyczy tego,iz sa dwa momenty, w kotrych Allah oddziela dusze od ciala podczas snu i podczas smierci. Dusza oddzielona podczas smierci jest to dusza 'zatrzymana'  [ jest zatrzymana do Dnia Zmartwychwstania kiedy to dusza jest zjednoczona z cialem .Jednakze dusza powraca do ciala w momencie gdy jest przepytywana w grobie przez dwoch aniolow Munkar i Nakir. oraz w celu odbycia kary jesli taka jest jej przeznaczona. Te 'powroty' duszy do ciala nie sa wznawiane w normalnym ziemskim zyciu ] o której mowa w tym wersecie. Dusza 'odeslana' to ta , ktora zostala oddzielona podczas snu i powraca do swego ciala po przebudzeniu.
Druga opinia jest taka,ze dwie 'zatrzymana' jak i 'odeslana' dusza sa wziete podczas snu. Wtedy te, ktore zakonczyly ich określony czas zycia sa zatrzymane zas te ,ktore nie zakonczyly sa odsylane do ciala. Ten poglad sugeruje,ze powyzszy wers odnosi sie do dusz umarlych podczas snu i dusz , ktore sa odeslane podczas przebudzenia do ciala,nie wspomina jednak dusz 'zatrzymanych' , ktore zmarly w innym czasie niz sen.
Ibn al-Qayyem prowadzi dlugi wywód w obronie pierwszej opini nawet w sprzeczności w stosunku do jego szanowanego mentora i nauczyciela Shaykh al-Islam ibn Taymiyyah.
Odkąd dusze zyjacych [ ktore sa pograzone we snie ] i dusze zmarlych moga sie przemieszczac w duchowym swiecie - gdyz nie sa zwiazane z ziemskim cialem - jest mozliwe,ze sie spotykaja i konwersuja ze soba. Dedukcja ta jest potwierdzana przez wiekszosc rzetelnych komentatorów Koranu , główni sposrod nich Imam Ibn Jarir al-Tabari , Ibn Katheer.Pierwszy z dwóch wspomina nastepujacy tafsir powyzszego wersu : "Allah wskazuje ,ze dusze zyjacych [ ktore sa podczas snu ] i dusze zmarlych spotykaja sie podczas snu kiedy występuja wizje senne. A zatem  ci ktorzy Allah zechce spotykaja sie ze soba. Zatrzymuje dusze zmarlych odsyla dusze zyjacych do ich ciala az do wyznaczonego czasu kiedy zostala im przeznaczona smierc." Ibn Katheet oznajmia w swoim tafsirze : "w tym wersie jest dowod na to,ze dusze zmarlych i dusze pograzonych we snie spotykaja sie nawzajem na wielu górnych wysokościach [ nieba ].
Jako dowod ,ze dusze spiacych i zmarlych moga sie spotykac i konwersowac , wszyscy wyżej wymienieni uczeni odnosza sie do nastepujacej narracji :

Zostalo zrelacjonowane,ze Ibn 'Abbas powiedzial : " Zostalem poinformowany,ze dusze zyjacych i dusze zmarlych spotykaja sie [ podczas snu ] i wypytuja sie nawzajem. Wtedy Allah zatrzymuje dusze zmarlych i odsyla dusze zyjacych spowrotem do ich ciala. " [ ten athar zostal uznany za slaby z powodu defektu u jednego z przekazicieli ] . Chociaż kontekst uzasadnia ich interpretacje Koranicznego wersu , narracja ta nie jest pewna z punktu widzenia isnadu [ lancuch przekazicieli ]. W rzeczywistości rygorystyczne badania nie dostarczyly zadnego istotnego tekstu z autentycznej Sunny , ktory nawiazywalby do tego zagadnienia. Bez względu na powyzej wspomniany wers , najsilniejsze dowody na rzecz mozliwosci spotykania sie dusz sa wziete z rzeczywistych obserwacji i raportow potwierdzajacych ten fenomen. Raporty te jako pojedyncze odosobnione przypadki - nie sa same w sobie dowodem ; jednakze gdy bierzemy to pod uwage jako całość ich przeważająca liczbe z niezawodnych źródeł, nie mozliwym jest zaprzeczyc.Ibn Qayyem cytuje wiele takich raportow opowiadając doswiadczenia poboznych osób wystepujace podczas snu .  Najmocniejsze argumenty Ibn al-Qayyem w tym temacie sa oparte na logice i racjonalnym mysleniu. Zaznacza on,ze sa trzy rodzaje wizji jakich doswiadczamy podczas snu : od Allah , od szatana i te konwersujacych dusz. Jednakze jest wiele kategori prawdziwych wizji, posrod nich jest : ilham [ inspiracja od Allah ] mowiona do serca wierzacego podczas snu , mathal [ przypowieści dostarczone przez aniola ], trzecia dotyczy spotykania dusz zmarlych.

Opracowane na podstawie : "Mysteries of the Soul Expounded" by Abu Bilal Mustafa al-Kanadi

Natura i istota Duszy Ludzkiej.

Uczeni różnych szkół myślenia  (nie chodzi tutaj o 4 szkoly prawne a raczej o myslicieli i uczonych poszczegolnych sekt Mu'tazilites, Rafidhites...) znacznie różnią się co do charakteru i istoty duszy (nafs). Czy jest to częścia ciała fizycznego czy tez nieistotna jego cecha ? Czy jest istota wysyłana w celu zamieszkania w ciele fizycznym ? Czy jest  niezależna istota sama w sobie ? Czy 'nafs' to jest to samo co 'ruh' (dusza) ? Ostatecznie , co sie dzieje z dusza podczas smierci ? Czy ogranicza się do ciała i jego grobu ? Jesli nie, czy jest wolna aby poruszac sie w niewidzialnym swiecie i na ziemi ?
Odnosnie tych zagadnien czołowi teologowie różnych sekt przedstawili wiele sprzecznych opinii. Jednak w tym opracowaniu skupie sie na pawidlowym poglądzie (przyp.tlumaczki).
Poprawny poglad jest oparty na wersach z Koranu i autentycznej Sunnie.

 Poprawna opinia :

Za najbardziej poprawna opinie dotyczaca nafs i ruh uznaje sie ta, ktora przedstawil Ibn al-Qayyim, ktora jest potwierdzona przez Ibn Abdul-Izz al-Hanafi w swoim komentarzu na temat al-'Aqeedat at-Tahâwiyyah. Bazuja swoje pozycje na roznych wersach Koranicznych i tradycji Proroka (pokoj z nim) jak i rowniez na logicznym i racjonalnym mysleniu. Wedlug nich,czlowiek sklada sie z duszy i ciala połączonych ze soba. Dusza jest istota, ktora rozni sie od fizycznego, namacalnego ciala. Jest to wyższy typ światła (lub światło podobny byt itp.) jest, zywy i poruszajacy sie , przenika przez kończyny, przepływa przez nie jak woda krążaca poprzez płatki róży, jak olej krazacy poprzez oliwki i jak ogień krąży poprzez żarzące się węgle. Mozna rozsądnie dostrzec dusze wypelniajaca i zajmujaca cialo,jej forme,choć nie-fizyczna, jest formowana w kształt ciała [ opis duszy jako swiatla,sposob w jaki wypelnia cialo, jak i jej ksztalt nie sa udowodnione Koranem i Sunna ,opisy te sa konkluzja oparta na rozumieniu dostepnych 'dowodow' ].
 Dusza bedzie przenikac nasze fizyczne cialo i konczyny i  w dalszym ciągu bedzie wpływać na jego (ciala) zmysły, ruch i bedzie tak długo, jak kończyny te beda zdrowe  . Jednakze, jesli nie sa zdrowe [ wypadek czy choroby moga zaklucic harmonie ciala fizycznego i doprowadzic do jego smierci ,wtedy dusza opuszca cialo, nie zawsze jednak musza miec miejsce fizyczne zaburzenia aby nastapila smierc  ]  i nie akceptuja sil uchwalonych na nie przez dusze,opuszcza ona cialo i wchodzi do swiata duchowego.


 Dowody z Koranu : 


Pewne okoliczności dotyczace ludzkiej duszy są wymienione w różnych miejscach w Koranie. Dwa przyklady :

 " Bóg zabiera dusze w chwili śmierci;

wzywa także te, które nie umarły, tylko są we śnie. 

On zatrzymuje te, których śmierć zdecydował,

a odsyła inne do wyznaczonego terminu.

Zaprawdę, w tym są znaki dla ludzi,

którzy się zastanawiają! (Sûrah az-Zumar 39:42)

W tym wersie jest mowa o tym,ze sa tylko dwa momenty, w ktorych Allah zabiera dusze : podczas smierci i podczas snu [ oddzielenie duszy od ciala podczas snu jest tymczasowe natomiast podczas smierci jest trwale ]. Kiedy czlowiek spi, Allah oddziela dusze od ciala. Jesli zostala przeznaczona mu smierc, oddzielenie staje sie trwale i cialo przestaje funkcjonowac. Zas co sie tyczy tego, ktoremu smierc w tym momencie nie byla przeznaczona, dusza oddzielona podczas snu powraca do swego ciala podczas przebudzenia się. Jednakze, dusza ktorej przeznaczone jest umrzec nie musi koniecznie byc 'wzieta' podczas snu,moze to sie wydarzyc rowniez w innym czasie :

Gdybyś mógł widzieć

niesprawiedliwych przebywających

w otchłaniach śmierci

i aniołów z wyciągniętymi rękami:

"Wyprowadźcie wasze dusze!

Dzisiaj otrzymacie zapłatę

- karę poniżenia - (Sûrah al-An'âm, 6:93)

Widzimy tu,iz smierc jest bolesna dla niewierzacych. Mimo,ze jest im nakazane poddac swe dusze aniolom, nie chcą ; dlatego, dusza zostaje zmuszona. Zwrot "akhrijû anfusakum" uzyty w tym wersie doslownie oznacza 'wydalenie lub wypchnąć wasze dusze' wskazując, że dusza staje się podmiotem niezależnym od ciała fizycznego.


 Dowody z Sunny:


Sunnah obfituje w opisy stanu i charakteru ludzkiej duszy. Hadisy te uzasadnienia pogląd przez rzetelnych uczonych ahl as-sunnah. Przyklad fizycznej i psychicznej kary jaka oczekuje niewierzacych jest opisana w tej czesci dlugiego , autentycznego hadisu :
"Aniol Smierci mowi : 'O wy niegodziwe dusze, wyjdzcie do gniewu  i oburzenia Waszego Pana'. Dusza w ciele niewierzacego jest przepelniona strachem [i nie chce wyjsc] po czym Aniol Smierci gwałtownie wyciąga ja (...) rozdzierając przy tym tętnice i nerwy. "

Zostalo rowniez zrelacjonowane w autenycznym hadisie :
Umm Salamah zrelacjonowala : "Wyslannik Allah (pokoj z nim) wszedl na Abu Salamah [ jego zwłoki ], ktorego oczy byly szeroko otwarte.Prorok (pokoj z nim) zamknal powieki i powiedzial, 'Kiedy ruh [dusza] jest wyciagana, wzrok sledzi ja [ patrzy jak sie wznosi ] [ Ahmad i Muslim ]
Hadisy te wskazuja na dwa sposoby, ze dusza ma w rzeczywistosci forme. Po pierwsze aby cos zostalo uchwycone i wyciagniete musi posiadac ksztalt. Po drugie, oczy moga zauwazyc jedynie cos co posiada forme  [ Qurtubi w swoim tafsirze potwierdza,ze dusza posiada ksztalt ].

W innej narracji Prorok (pokoj z nim) jak 'wychodzi' z ciala dusza wierzacego :
"Aniol Smierci przychodzi do wierzacego [ umierajacego ] ,siada na jego glowie i mowi : 'O dobra duszo, wyjdz i przyjmij przebaczenie i zadowolenie Twego Pana.'Wtedy dusza odlatuje bez wysiłku, tak jak woda płynie z ust   [ z Waterskin ]."

W tym samym hadisie zostalo zrelacjonowane, ze kiedy dusza jest przenoszona po niebie, aniolowie pytaja, 'Kto to jest ?' Pytanie to potwierdza istnienie duszy odrębne od ciała. Aniolowie nie zadali by takiego pytania gdyby nie widzieli odrębnej formy.
Nastepujacy hadith rowniez potwierdza ,ze dusza oddziela sie od ciala : Abu Hurayrah zrelacjonowal, ze Wyslannik Allah (pokoj z nim) powiedzial : "Kiedy dusza wierzacego 'wychodzi' [ z ciala ] dwoch aniolow odbiera ja i wznosi w strone nieba, po czym mieszkancy nieba mowia : 'Dobra dusza nadeszla z ziemi.Allah poblogoslawil ciebie i cialo ,ktore zamieszkiwales." [ Muslim ]
Arabskie wyrazenie "kunti ta'mureenah" [ zamieszkiwales,okupowales ] sugeruje,ze dusza zamieszkiwala cialo, wypelniajac je, posiadajac je cale. Zamieszkiwanie duszy w ciele jak i opuszczenie go potwierdza własne istnienie.

Opracowane na podstawie :  "Mysteries of the Soul Expounded" by Abu Bilal Mustafa al-Kanadi